ถ้าบ้าน คอนโด หรือที่ดินเป็นสินสมรส การขายหรือจำนองต้องทำร่วมกัน หรือต้องได้ความยินยอมคู่สมรสเกย์อีกฝ่าย ตามหลักเรื่องการจัดการสินสมรสในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งใช้กับคู่สมรสทุกเพศ ส่วนทรัพย์ที่เป็นสินส่วนตัว เช่น ของที่มีอยู่ก่อนสมรส เจ้าของเป็นผู้จัดการเองตามหลักเรื่องสินส่วนตัว

ข้อมูลกฎหมายทั่วไป ณ กันยายน 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะคดี

กฎเรื่องสินสมรสใช้กับคู่สมรสเพศเดียวกันด้วยหรือไม่

ใช้ พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 24 กันยายน 2567 และตัวบทกำหนดให้ใช้บังคับเมื่อพ้น 120 วันนับแต่วันประกาศ กรมประชาสัมพันธ์สรุปว่ามีผลตั้งแต่ 23 มกราคม 2568

กฎหมายสมรสเท่าเทียมเปลี่ยนชื่อหมวดจาก "ทรัพย์สินระหว่างสามีภริยา" เป็น "ทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส" และแก้ถ้อยคำในหลักเรื่องการจัดการสินสมรสให้ใช้คำว่าคู่สมรส ส่วนหลักเรื่องการฟ้องเพิกถอนนิติกรรมไม่ได้ถูกแก้ และตัวบทเดิมใช้คำว่าคู่สมรสอยู่แล้ว

ทรัพย์ชิ้นไหนเป็นสินสมรส ชิ้นไหนเป็นสินส่วนตัว

ต้องแยกให้ได้ก่อน เพราะกฎเรื่องความยินยอมใช้กับสินสมรสเท่านั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับที่แก้ไขแล้ว วางหลักว่าทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสที่ไม่ได้แยกไว้เป็นสินส่วนตัว ย่อมเป็นสินสมรส

ประเภท	ตัวอย่างตามตัวบท	ขายหรือจำนองต้องได้ความยินยอมไหม
สินส่วนตัว	ทรัพย์ที่มีอยู่ก่อนสมรส เครื่องใช้สอยส่วนตัว เครื่องแต่งกาย เครื่องมือประกอบอาชีพ ทรัพย์ที่ได้ระหว่างสมรสจากมรดกหรือการให้โดยเสน่หา และของหมั้น	ไม่ต้อง เจ้าของเป็นผู้จัดการเอง
สินสมรส	ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรส ทรัพย์ที่ได้จากพินัยกรรมหรือหนังสือยกให้ซึ่งระบุว่าเป็นสินสมรส และดอกผลของสินส่วนตัว	ต้อง ถ้าเป็นนิติกรรมในกลุ่มที่กฎหมายกำหนดให้ทำร่วมกัน
กรณีสงสัย	ทรัพย์ที่สงสัยว่าเป็นสินสมรสหรือไม่	กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นสินสมรส

ถ้าสินสมรสเป็นทรัพย์จำพวกที่การซื้อขายต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน เช่น อสังหาริมทรัพย์ หรือเป็นทรัพย์ที่มีเอกสารเป็นสำคัญ กฎหมายให้คู่สมรสฝ่ายหนึ่งขอให้ลงชื่อตนเป็นเจ้าของรวมในเอกสารนั้นได้

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: คอนโดที่ซื้อไว้ก่อนวันจดทะเบียนเป็นสินส่วนตัวตามหลักทั่วไป แต่ถ้าผ่อนต่อด้วยรายได้หลังจดทะเบียน ควรให้นักกฎหมายดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

ความยินยอมคู่สมรสเกย์ต้องใช้กับนิติกรรมอะไรบ้าง

กฎหมายวางหลักเรื่องการจัดการสินสมรสไว้ว่า คู่สมรสต้องจัดการร่วมกัน หรือได้ความยินยอมจากอีกฝ่าย ใน 8 กรณีนี้

ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนอง อสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้
ก่อตั้งหรือทำให้สิ้นสุดภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน หรือภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์
ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี
ให้กู้ยืมเงิน
ให้โดยเสน่หา เว้นแต่การให้ที่พอควรแก่ฐานานุรูปของครอบครัว เพื่อการกุศล เพื่อการสังคม หรือตามหน้าที่ธรรมจรรยา
ประนีประนอมยอมความ
มอบข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการวินิจฉัย
นำทรัพย์สินไปเป็นประกันหรือหลักประกันต่อเจ้าพนักงานหรือศาล

การจัดการสินสมรสนอกจาก 8 กรณีนี้ ตัวบทเดียวกันให้คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำได้เองโดยไม่ต้องได้ความยินยอม

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: ปล่อยคอนโดสินสมรสให้เช่าไม่เกินสามปีไม่ต้องขอ แต่ถ้าเช่าเกินสามปี หรือเอาไปจำนอง ต้องทำร่วมกันหรือให้คู่สมรสยินยอม (ถ้าไม่มีสัญญาก่อนสมรสกำหนดไว้ต่างออกไป)

ความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือไหม และทำอย่างไร

กฎหมายวางหลักเรื่องรูปแบบของความยินยอมไว้ว่า ถ้าการที่ต้องได้ความยินยอมนั้นมีกฎหมายให้ทำเป็นหนังสือหรือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือ การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์และสัญญาจำนองเป็นเรื่องที่กฎหมายให้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ความยินยอมให้ขายหรือจำนองบ้านหรือที่ดินจึงต้องทำเป็นหนังสือ

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนไปสำนักงานที่ดิน

สอบถามรายการเอกสารกับสำนักงานที่ดินหรือสถาบันการเงินก่อนไป
หนังสือยินยอมที่ระบุชื่อผู้ยินยอม ชื่อคู่สมรส และนิติกรรมที่ยินยอมให้ทำ
กฎหมายให้เลือกได้ว่าจะจัดการสินสมรสร่วมกัน หรือให้อีกฝ่ายให้ความยินยอม

แบบหนังสือยินยอมที่สำนักงานอัยการสูงสุดเผยแพร่ยังพิมพ์ช่อง "สามี/ภริยา" กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีบทที่ให้ถือว่าถ้อยคำสามี ภริยา หรือสามีภริยาในกฎหมาย ระเบียบ หรือคำสั่งใด อ้างถึงคู่สมรสที่จดทะเบียนตามประมวลกฎหมายที่แก้แล้วด้วย แต่บทนั้นไม่ได้ระบุถึงแบบฟอร์มโดยตรง ควรถามสำนักงานที่จะไปก่อนว่ารับแบบฟอร์มนี้หรือไม่

ถ้าอีกฝ่ายขายหรือจำนองสินสมรสไปโดยไม่ยินยอม ทำอะไรได้บ้าง

กฎหมายวางหลักไว้ว่า คู่สมรสที่ไม่ได้ยินยอมฟ้องให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมนั้นได้ เว้นแต่

คู่สมรสฝ่ายนั้นให้สัตยาบันแก่นิติกรรมนั้นแล้ว
ในขณะทำนิติกรรม บุคคลภายนอกทำโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน

ตัวบทเดียวกันห้ามฟ้องเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้เหตุที่จะเพิกถอน หรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำนิติกรรม

ในทางกลับกัน ถ้าคุณต้องการทำนิติกรรม แต่คู่สมรสไม่ให้ความยินยอมโดยปราศจากเหตุผล หรือไม่อยู่ในสภาพที่อาจให้ความยินยอมได้ กฎหมายให้ร้องขอต่อศาลให้สั่งอนุญาตแทนได้

ขั้นตอนตรวจสินสมรส เอกสารยินยอม และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนทำธุรกรรม — เตรียมหลักฐานทรัพย์ เอกสารความยินยอม และตรวจเงื่อนไขกับผู้เชี่ยวชาญก่อนลงนาม ภาพประกอบสร้างด้วย AI เพื่อช่วยอธิบายเนื้อหา ไม่ใช่บุคคล เอกสาร ผลตรวจ หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจริง

ตกลงกันไว้ล่วงหน้าให้ไม่ต้องขอความยินยอมได้ไหม

ได้ ถ้าทำสัญญาก่อนสมรส กฎหมายเปิดให้จัดการสินสมรสต่างจากหลักทั่วไปได้ก็ต่อเมื่อทำสัญญาก่อนสมรสไว้ตามแบบที่กฎหมายกำหนด

แบบที่ว่านั้น กฎหมายกำหนดว่าสัญญาก่อนสมรสเป็นโมฆะ ถ้าไม่ได้จดข้อตกลงไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมการจดทะเบียนสมรส หรือไม่ได้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อคู่สมรสและพยานอย่างน้อยสองคน แนบท้ายทะเบียนสมรส และจดไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมกับการจดทะเบียนสมรสว่ามีสัญญาแนบไว้

หลังสมรสแล้ว กฎหมายห้ามเปลี่ยนแปลงหรือเพิกถอนสัญญาก่อนสมรส เว้นแต่ศาลอนุญาต ส่วนสัญญาเรื่องทรัพย์สินที่ทำกันระหว่างเป็นคู่สมรส ตัวบทให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกล้างได้ในเวลาใดที่ยังเป็นคู่สมรสกันอยู่ หรือภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ขาดจากการเป็นคู่สมรส แต่ไม่กระทบสิทธิของบุคคลภายนอกผู้ทำการโดยสุจริต

ถ้ากำลังวางแผนซื้อบ้านด้วยกัน อ่านเรื่องสินเชื่อต่อได้ที่ คู่มือกู้ร่วมซื้อบ้านของคู่รัก LGBTQ+

เรื่องไหนที่กฎหมายหรือแนวปฏิบัติยังไม่ชัด

ขอบเขตของบทที่เชื่อมกับกฎหมายฉบับอื่น: กฎหมายสมรสเท่าเทียมระบุว่าประมวลกฎหมายที่แก้แล้วไม่ใช้บังคับแก่กรณีที่มีกฎหมายกำหนดเรื่องครอบครัวหรือมรดกไว้เป็นการเฉพาะ และยกเว้นกรณีที่กฎหมายกำหนดสิทธิ หน้าที่ หรือเรื่องอื่นที่เกี่ยวกับสามี ภริยา หรือสามีภริยาไว้แตกต่างกัน
คู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ: สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเฮก อธิบายตามระเบียบกรมที่ดินว่า คนไทยที่มีคู่สมรสต่างชาติซึ่งต้องการซื้อที่ดิน ต้องยืนยันร่วมกันเป็นหนังสือต่อเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานที่ดินว่าเงินที่ใช้ซื้อเป็นสินส่วนตัวของคนไทยฝ่ายเดียว หน้านั้นเผยแพร่ปี 2566 ก่อนสมรสเท่าเทียมมีผล ควรถามสำนักงานที่ดินก่อน

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจดทะเบียนแล้วได้สิทธิอะไรบ้าง อ่านสรุปต่อได้ที่ สิทธิคู่สมรสหลังสมรสเท่าเทียม

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าหย่ากันแล้ว ยังต้องขอความยินยอมอีกฝ่ายก่อนขายไหม

หลักเรื่องความยินยอมนี้ใช้กับการจัดการสินสมรสระหว่างที่ยังเป็นคู่สมรสกัน ส่วนการแบ่งทรัพย์เมื่อหย่า ดูได้ที่ สรุปกฎหมายการหย่าของคู่สมรสเกย์ ถ้ายังแบ่งทรัพย์กันไม่เสร็จ ควรปรึกษานักกฎหมายก่อนขาย

คู่สมรสเกย์ทำพินัยกรรมยกสินสมรสทั้งหมดให้คนอื่นได้ไหม

ไม่ได้ กฎหมายกำหนดว่าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มีอำนาจทำพินัยกรรมยกสินสมรสที่เกินกว่าส่วนของตนให้แก่บุคคลใด

ซื้อรถด้วยเงินเดือนหลังจดทะเบียน ขายเองได้ไหม

รถที่ซื้อด้วยเงินเดือนระหว่างสมรสเป็นสินสมรสตามหลักทั่วไป ส่วนข้อที่ต้องขอความยินยอมนั้นครอบคลุมเฉพาะสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ รถคันไหนเข้าข่ายอย่างไร ควรให้นักกฎหมายหรือหน่วยงานที่รับจดทะเบียนประเมินเป็นรายคัน

สรุป

หลังสมรสเท่าเทียม หลักเรื่องการจัดการสินสมรสใช้กับคู่สมรสทุกเพศ การขาย ขายฝาก หรือจำนองอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี หรือการนำทรัพย์ไปเป็นประกันต่อเจ้าพนักงานหรือศาล ต้องทำร่วมกันหรือได้ความยินยอมคู่สมรสเกย์อีกฝ่าย เว้นแต่สัญญาก่อนสมรสจะกำหนดไว้ต่างออกไป ถ้าขายหรือจำนองบ้านหรือที่ดิน ความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือ ถ้าไม่ได้ยินยอม อีกฝ่ายฟ้องเพิกถอนได้ภายในหนึ่งปีนับแต่รู้เหตุ และไม่เกินสิบปีนับแต่ทำนิติกรรม

ขายหรือจำนองสินสมรส ต้องได้ความยินยอมคู่สมรสเกย์ไหม