ถ้าบ้าน คอนโด หรือที่ดินเป็นสินสมรส การขายหรือจำนองต้องทำร่วมกัน หรือต้องได้ความยินยอมคู่สมรสเกย์อีกฝ่ายตามมาตรา 1476 ซึ่งใช้กับคู่สมรสทุกเพศ ส่วนทรัพย์ที่เป็นสินส่วนตัว เช่น ของที่มีอยู่ก่อนสมรส เจ้าของเป็นผู้จัดการเองตามมาตรา 1473

ข้อมูลกฎหมายทั่วไป ณ กันยายน 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะคดี

กฎเรื่องสินสมรสใช้กับคู่สมรสเพศเดียวกันด้วยหรือไม่

ใช้ พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 24 กันยายน 2567 และใช้บังคับเมื่อพ้น 120 วันนับแต่วันประกาศ (มาตรา 2 ของ พ.ร.บ.) กรมประชาสัมพันธ์สรุปว่ามีผลตั้งแต่ 23 มกราคม 2568

มาตรา 21 ของ พ.ร.บ. เปลี่ยนชื่อหมวดจาก "ทรัพย์สินระหว่างสามีภริยา" เป็น "ทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส" และมาตรา 25 แก้มาตรา 1476 ให้ใช้คำว่าคู่สมรส ส่วนมาตรา 1480 เรื่องการฟ้องเพิกถอนไม่ได้ถูกแก้ และตัวบทเดิมใช้คำว่าคู่สมรสอยู่แล้ว

ทรัพย์ชิ้นไหนเป็นสินสมรส ชิ้นไหนเป็นสินส่วนตัว

ต้องแยกให้ได้ก่อน เพราะกฎเรื่องความยินยอมใช้กับสินสมรสเท่านั้น มาตรา 1470 (แก้โดยมาตรา 23 ของ พ.ร.บ.) วางหลักว่าทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสที่ไม่ได้แยกไว้เป็นสินส่วนตัว ย่อมเป็นสินสมรส

ประเภท	ตัวอย่างตามตัวบท	ขายหรือจำนองต้องได้ความยินยอมไหม
สินส่วนตัว (มาตรา 1471)	ทรัพย์ที่มีอยู่ก่อนสมรส เครื่องใช้สอยส่วนตัว เครื่องแต่งกาย เครื่องมือประกอบอาชีพ ทรัพย์ที่ได้ระหว่างสมรสจากมรดกหรือการให้โดยเสน่หา และของหมั้น	ไม่ต้อง เจ้าของเป็นผู้จัดการ (มาตรา 1473)
สินสมรส (มาตรา 1474)	ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรส ทรัพย์ที่ได้จากพินัยกรรมหรือหนังสือยกให้ซึ่งระบุว่าเป็นสินสมรส และดอกผลของสินส่วนตัว	ต้อง ถ้าเป็นนิติกรรมตามมาตรา 1476
กรณีสงสัย	ทรัพย์ที่สงสัยว่าเป็นสินสมรสหรือไม่	มาตรา 1474 วรรคสองให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นสินสมรส

ถ้าสินสมรสเป็นทรัพย์ตามมาตรา 456 เช่น อสังหาริมทรัพย์ หรือเป็นทรัพย์ที่มีเอกสารเป็นสำคัญ คู่สมรสฝ่ายหนึ่งขอให้ลงชื่อตนเป็นเจ้าของรวมในเอกสารนั้นได้ (มาตรา 1475 แก้โดยมาตรา 24 ของ พ.ร.บ.)

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: คอนโดที่ซื้อไว้ก่อนวันจดทะเบียนเป็นสินส่วนตัวตามมาตรา 1471 (1) แต่ถ้าผ่อนต่อด้วยรายได้หลังจดทะเบียน ควรให้นักกฎหมายดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

ความยินยอมคู่สมรสเกย์ต้องใช้กับนิติกรรมอะไรบ้าง

มาตรา 1476 (แก้โดยมาตรา 25 ของ พ.ร.บ.) กำหนดให้คู่สมรสจัดการสินสมรสร่วมกัน หรือได้ความยินยอมจากอีกฝ่าย ใน 8 กรณีนี้

ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนอง อสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้
ก่อตั้งหรือทำให้สิ้นสุดภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน หรือภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์
ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี
ให้กู้ยืมเงิน
ให้โดยเสน่หา เว้นแต่การให้ที่พอควรแก่ฐานานุรูปของครอบครัว เพื่อการกุศล เพื่อการสังคม หรือตามหน้าที่ธรรมจรรยา
ประนีประนอมยอมความ
มอบข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการวินิจฉัย
นำทรัพย์สินไปเป็นประกันหรือหลักประกันต่อเจ้าพนักงานหรือศาล

การจัดการสินสมรสนอกจาก 8 กรณีนี้ คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำได้เองโดยไม่ต้องได้ความยินยอม (มาตรา 1476 วรรคสอง)

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: ปล่อยคอนโดสินสมรสให้เช่าไม่เกินสามปีไม่ต้องขอ แต่ถ้าเช่าเกินสามปี หรือเอาไปจำนอง ต้องทำร่วมกันหรือให้คู่สมรสยินยอม (ถ้าไม่มีสัญญาก่อนสมรสกำหนดไว้ต่างออกไป)

ความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือไหม และทำอย่างไร

มาตรา 1479 (แก้โดยมาตรา 28 ของ พ.ร.บ.) กำหนดว่า ถ้าการที่ต้องได้ความยินยอมนั้นมีกฎหมายให้ทำเป็นหนังสือหรือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือ การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ (มาตรา 456) และสัญญาจำนอง (มาตรา 714) ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ความยินยอมให้ขายหรือจำนองบ้านหรือที่ดินจึงต้องทำเป็นหนังสือ

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนไปสำนักงานที่ดิน

สอบถามรายการเอกสารกับสำนักงานที่ดินหรือสถาบันการเงินก่อนไป
หนังสือยินยอมที่ระบุชื่อผู้ยินยอม ชื่อคู่สมรส และนิติกรรมที่ยินยอมให้ทำ
มาตรา 1476 ให้เลือกได้ว่าจะจัดการสินสมรสร่วมกัน หรือให้อีกฝ่ายให้ความยินยอม

แบบหนังสือยินยอมที่สำนักงานอัยการสูงสุดเผยแพร่ยังพิมพ์ช่อง "สามี/ภริยา" มาตรา 67 ของ พ.ร.บ. ให้ถือว่าถ้อยคำสามี ภริยา หรือสามีภริยาในกฎหมาย ระเบียบ หรือคำสั่งใด อ้างถึงคู่สมรสที่จดทะเบียนตามประมวลกฎหมายที่แก้แล้วด้วย แต่มาตรา 67 ไม่ได้ระบุถึงแบบฟอร์มโดยตรง ควรถามสำนักงานที่จะไปก่อนว่ารับแบบฟอร์มนี้หรือไม่

ถ้าอีกฝ่ายขายหรือจำนองสินสมรสไปโดยไม่ยินยอม ทำอะไรได้บ้าง

มาตรา 1480 ให้คู่สมรสที่ไม่ได้ยินยอมฟ้องให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมนั้นได้ เว้นแต่

คู่สมรสฝ่ายนั้นให้สัตยาบันแก่นิติกรรมนั้นแล้ว
ในขณะทำนิติกรรม บุคคลภายนอกทำโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน

มาตรา 1480 วรรคสองห้ามฟ้องเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้เหตุที่จะเพิกถอน หรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำนิติกรรม

ในทางกลับกัน ถ้าคุณต้องการทำนิติกรรม แต่คู่สมรสไม่ให้ความยินยอมโดยปราศจากเหตุผล หรือไม่อยู่ในสภาพที่อาจให้ความยินยอมได้ มาตรา 1478 ให้ร้องขอต่อศาลให้สั่งอนุญาตแทนได้

ขั้นตอนตรวจสินสมรส เอกสารยินยอม และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนทำธุรกรรม — เตรียมหลักฐานทรัพย์ เอกสารความยินยอม และตรวจเงื่อนไขกับผู้เชี่ยวชาญก่อนลงนาม ภาพประกอบสร้างด้วย AI เพื่อช่วยอธิบายเนื้อหา ไม่ใช่บุคคล เอกสาร ผลตรวจ หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจริง

ตกลงกันไว้ล่วงหน้าให้ไม่ต้องขอความยินยอมได้ไหม

ได้ ถ้าทำสัญญาก่อนสมรส มาตรา 1476/1 (แก้โดยมาตรา 26 ของ พ.ร.บ.) ให้จัดการสินสมรสต่างจากมาตรา 1476 ได้ก็ต่อเมื่อทำสัญญาก่อนสมรสไว้ตามมาตรา 1465 และ 1466

มาตรา 1466 กำหนดว่าสัญญาก่อนสมรสเป็นโมฆะ ถ้าไม่ได้จดข้อตกลงไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมการจดทะเบียนสมรส หรือไม่ได้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อคู่สมรสและพยานอย่างน้อยสองคน แนบท้ายทะเบียนสมรส และจดไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมกับการจดทะเบียนสมรสว่ามีสัญญาแนบไว้

หลังสมรสแล้ว มาตรา 1467 ห้ามเปลี่ยนแปลงหรือเพิกถอนสัญญาก่อนสมรส เว้นแต่ศาลอนุญาต ส่วนสัญญาเรื่องทรัพย์สินที่ทำกันระหว่างเป็นคู่สมรส มาตรา 1469 (แก้โดยมาตรา 23 ของ พ.ร.บ.) ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกล้างได้ในเวลาใดที่ยังเป็นคู่สมรสกันอยู่ หรือภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ขาดจากการเป็นคู่สมรส แต่ไม่กระทบสิทธิของบุคคลภายนอกผู้ทำการโดยสุจริต

ถ้ากำลังวางแผนซื้อบ้านด้วยกัน อ่านเรื่องสินเชื่อต่อได้ที่ คู่มือกู้ร่วมซื้อบ้านของคู่รัก LGBTQ+

เรื่องไหนที่กฎหมายหรือแนวปฏิบัติยังไม่ชัด

ขอบเขตของมาตรา 66 และ 67: มาตรา 66 ของ พ.ร.บ. ระบุว่าประมวลกฎหมายที่แก้แล้วไม่ใช้บังคับแก่กรณีที่มีกฎหมายกำหนดเรื่องครอบครัวหรือมรดกไว้เป็นการเฉพาะ และมาตรา 67 วรรคสองยกเว้นกรณีที่กฎหมายกำหนดสิทธิ หน้าที่ หรือเรื่องอื่นที่เกี่ยวกับสามี ภริยา หรือสามีภริยาไว้แตกต่างกัน
คู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ: สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเฮก อธิบายตามระเบียบกรมที่ดินว่า คนไทยที่มีคู่สมรสต่างชาติซึ่งต้องการซื้อที่ดิน ต้องยืนยันร่วมกันเป็นหนังสือต่อเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานที่ดินว่าเงินที่ใช้ซื้อเป็นสินส่วนตัวของคนไทยฝ่ายเดียว หน้านั้นเผยแพร่ปี 2566 ก่อนสมรสเท่าเทียมมีผล ควรถามสำนักงานที่ดินก่อน

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจดทะเบียนแล้วได้สิทธิอะไรบ้าง อ่านสรุปต่อได้ที่ สิทธิคู่สมรสหลังสมรสเท่าเทียม

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าหย่ากันแล้ว ยังต้องขอความยินยอมอีกฝ่ายก่อนขายไหม

มาตรา 1476 ว่าด้วยการจัดการสินสมรสระหว่างเป็นคู่สมรส ส่วนการแบ่งทรัพย์เมื่อหย่า ดูได้ที่ สรุปกฎหมายการหย่าของคู่สมรสเกย์ ถ้ายังแบ่งทรัพย์กันไม่เสร็จ ควรปรึกษานักกฎหมายก่อนขาย

คู่สมรสเกย์ทำพินัยกรรมยกสินสมรสทั้งหมดให้คนอื่นได้ไหม

ไม่ได้ มาตรา 1481 (แก้โดยมาตรา 29 ของ พ.ร.บ.) กำหนดว่าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มีอำนาจทำพินัยกรรมยกสินสมรสที่เกินกว่าส่วนของตนให้แก่บุคคลใด

ซื้อรถด้วยเงินเดือนหลังจดทะเบียน ขายเองได้ไหม

รถที่ซื้อด้วยเงินเดือนระหว่างสมรสเป็นสินสมรสตามมาตรา 1474 (1) ส่วนมาตรา 1476 (1) ครอบคลุมเฉพาะสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ รถคันไหนเข้าข่ายอย่างไร ควรให้นักกฎหมายหรือหน่วยงานที่รับจดทะเบียนประเมินเป็นรายคัน

สรุป

หลังสมรสเท่าเทียม มาตรา 1476 ใช้กับคู่สมรสทุกเพศ การขาย ขายฝาก หรือจำนองอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี หรือการนำทรัพย์ไปเป็นประกันต่อเจ้าพนักงานหรือศาล ต้องทำร่วมกันหรือได้ความยินยอมคู่สมรสเกย์อีกฝ่าย เว้นแต่สัญญาก่อนสมรสตามมาตรา 1476/1 กำหนดไว้ต่างออกไป ถ้าขายหรือจำนองบ้านหรือที่ดิน ความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือ (มาตรา 1479) ถ้าไม่ได้ยินยอม อีกฝ่ายฟ้องเพิกถอนได้ภายในหนึ่งปีนับแต่รู้เหตุ และไม่เกินสิบปีนับแต่ทำนิติกรรม (มาตรา 1480)

ขายหรือจำนองสินสมรส ต้องได้ความยินยอมคู่สมรสเกย์ไหม