ปรึกษากฎหมายฟรีทำได้อย่างน้อยสองช่องทาง คือสำนักงานคุ้มครองสิทธิฯ ของอัยการซึ่งมีสายด่วน 1157 และงานช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายของสภาทนายความ ถ้าเรื่องต้องถึงศาล ยังมีกองทุนยุติธรรมที่ช่วยค่าทนายกับค่าธรรมเนียมศาล เราอ่านว่าคู่รักเกย์ใช้ช่องทางเดียวกันนี้ได้ แต่ความช่วยเหลือหลายอย่าง โดยเฉพาะการได้ทนายว่าความโดยไม่เสียค่าทนาย มีเงื่อนไขเรื่องฐานะ

ปรึกษากฎหมายฟรี มีช่องทางไหน แต่ละแห่งช่วยอะไร

เราไม่ใช่ทนายความ ตารางนี้สรุปจากหน้าเว็บและเอกสารของหน่วยงานที่เราเปิดอ่านเมื่อ 6 ตุลาคม 2569 ไม่มีฉบับไหนตั้งเงื่อนไขเรื่องเพศของผู้ขอ และไม่มีฉบับไหนเขียนถึงคนหลากหลายทางเพศโดยเฉพาะ

ช่องทางขอความช่วยเหลือทางกฎหมาย ตามที่หน่วยงานเขียนไว้
หน่วยงาน	ช่วยเรื่องอะไร	เรื่องค่าใช้จ่าย
สำนักงานคุ้มครองสิทธิและช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ประชาชน (สคช.) สำนักงานอัยการสูงสุด	ให้คำปรึกษาและประนอมข้อพิพาทโดยไม่ดูฐานะ ช่วยทำนิติกรรมสัญญาเฉพาะผู้ยากจน และช่วยทางคดีตามเงื่อนไข	ไม่คิดค่าบริการ
สภาทนายความ	ให้คำปรึกษา ร่างนิติกรรมสัญญา และจัดหาทนายความว่าความ แก่ผู้ยากไร้ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม	ผู้ได้รับความช่วยเหลือไม่ต้องจ่ายค่าทนายความ
กองทุนยุติธรรม	เงินค่าจ้างทนายความ ค่าธรรมเนียมศาล และค่าใช้จ่ายอื่นในคดี	ไม่เรียกเก็บค่าบริการ
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ	ให้คำปรึกษาทางกฎหมายแบบวิดีโอคอล	หน้าเว็บที่เปิดอ่านไม่ได้เขียนไว้ ควรถามก่อน

ยังไม่รู้ว่าเรื่องของเราต้องทำอะไร เริ่มถามจากช่องทางไหน

หน้าเว็บของ สคช. ชวนคนที่มีปัญหากฎหมายให้ปรึกษาอัยการทางสายด่วน 1157 และเล่าถึงแอปพลิเคชัน "อัยการช่วยได้" ที่ใช้ยื่นขอคำปรึกษาและขอรับความช่วยเหลือได้โดยไม่ต้องเดินทางไปสำนักงานอัยการ ผู้ใช้ลงทะเบียนด้วยชื่อ นามสกุล และเลขประจำตัวประชาชน แล้วรอเจ้าหน้าที่หรือพนักงานอัยการตอบกลับหรือนัดวันไปพบ หน้าเดียวกันเขียนว่าบริการนี้ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถ้าอยากคุยต่อหน้า สคช. มีสำนักงานประจำจังหวัด 76 แห่งตั้งอยู่ที่สำนักงานอัยการจังหวัด และสำนักงานสาขาอีก 34 แห่ง ส่วนสภาทนายความแจ้งเบอร์สายด่วนปรึกษากฎหมาย 1167 ไว้ท้ายหน้าเว็บ และกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพแจ้งสายด่วนยุติธรรม 1111 กด 77 กับบริการให้คำปรึกษาทางกฎหมายแบบวิดีโอคอลผ่านไลน์ไอดี rlpdconsultation

อยากได้ทนายว่าความโดยไม่เสียค่าทนาย ต้องเข้าเงื่อนไขอะไร

พระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 ฉบับที่สภาทนายความเผยแพร่ เขียนว่าผู้มีสิทธิได้รับความช่วยเหลือทางกฎหมายต้องเป็นผู้ยากไร้และไม่ได้รับความเป็นธรรม ส่วนข้อบังคับของสภาทนายความ พ.ศ. 2529 วางขั้นตอนไว้ดังนี้

ผู้ขอมาติดต่อด้วยตนเอง หรือยื่นคำร้องเป็นหนังสือ ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายกำหนด
สำนักงานส่วนกลางให้ความช่วยเหลือในเขตกรุงเทพมหานคร ต่างจังหวัดมีคณะกรรมการประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัด
ผู้ได้รับความช่วยเหลือไม่ต้องเสียค่าทนายความหรือค่าใช้จ่ายใด ๆ ให้ทนายความผู้ดำเนินการ

ฝั่งอัยการ หน้าเว็บของ สคช. อธิบายว่ามีทนายความอาสาช่วยประชาชนดำเนินคดีแพ่งตามระเบียบของสำนักงานอัยการสูงสุด ระเบียบฉบับ พ.ศ. 2562 ที่หน้านั้นให้ดาวน์โหลด ให้รับว่าความคดีแพ่งแก่ผู้ยากจนที่เดือดร้อนหรือเสียหายเพราะไม่ได้รับความเป็นธรรม หรือคดีที่มีเหตุจำเป็นหรือเหตุอันสมควร ส่วนคดีอาญารับเฉพาะความผิดอันยอมความได้และมีเงื่อนไขอื่นประกอบ

หน้าเว็บของ สคช. จังหวัดสงขลาเขียนว่าบริการไม่เสียค่าใช้จ่าย ยกเว้นค่าธรรมเนียมในชั้นศาลที่ต้องเสียตามกฎหมาย ถ้าเรื่องที่คิดอยู่คือการแยกทาง อ่านภาพรวมก่อนได้ที่หย่าเกย์ กฎหมาย สรุปให้เข้าใจง่าย

กองทุนยุติธรรมช่วยค่าทนายกับค่าธรรมเนียมศาลอย่างไร

หน้าแรกของสำนักงานกองทุนยุติธรรมยกตัวอย่างความช่วยเหลือในการดำเนินคดีว่ามีค่าจ้างทนายความ ค่าธรรมเนียมศาล และค่าใช้จ่ายอื่นอย่างค่าที่พักกับค่าเดินทาง อินโฟกราฟิกของกองทุนบอกว่าผู้ขอเป็นได้ทั้งโจทก์และจำเลย

คำถามที่พบบ่อยของกองทุนเขียนว่าผู้พิจารณาต้องคำนึงถึงพฤติกรรมและข้อเท็จจริงของผู้ขอ ฐานะของผู้ขอ และโอกาสที่จะได้รับความช่วยเหลือตามกฎหมายอื่น ยื่นคำขอได้ที่สำนักงานกองทุนยุติธรรม สำนักงานยุติธรรมจังหวัดที่สะดวก ส่วนราชการอื่น หรือส่งทางไปรษณีย์ และกองทุนไม่เรียกเก็บค่าบริการ เอกสารที่อินโฟกราฟิกให้เตรียมมีหลายรายการ เช่น

แบบคำขอรับความช่วยเหลือ บัตรประจำตัวประชาชน และทะเบียนบ้าน
หนังสือมอบอำนาจถ้ามี พร้อมอากรแสตมป์ 30 บาท
เอกสารทางคดี เช่น สัญญา
หนังสือรับรองรายได้ และเอกสารแสดงรายได้ ค่าใช้จ่าย กับภาระหนี้สิน

กองทุนตอบว่าอนุมัติทีละชั้นศาล จะสู้ต่อในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาต้องยื่นคำขอใหม่ เมื่อศาลสั่งคืนค่าธรรมเนียมศาลหรือค่าทนายความ ผู้ขอต้องนำเงินที่ได้คืนกองทุนภายใน 15 วันนับแต่ได้รับเงิน โดยไม่เกินจำนวนที่รับไป และกองทุนไม่จัดทนายความมาให้คำปรึกษาเรื่องการทำสัญญา

แฟนมาเองไม่ได้ ขอความช่วยเหลือแทนต้องใช้อะไร

ในหมวดการขอปล่อยชั่วคราว คำถามที่พบบ่อยของกองทุนยุติธรรมตอบว่า คู่สมรสที่ไม่ได้จดทะเบียนยื่นคำขอแทนอีกฝ่ายที่ถูกคุมขังได้ แต่ต้องมีใบมอบอำนาจจากคนที่ถูกคุมขัง ซึ่งเจ้าหน้าที่จะจัดทำให้ อีกข้อตอบว่าคนที่ไม่ใช่ญาติหรือคู่สมรสก็ยื่นแทนได้ถ้าได้รับมอบอำนาจ ทั้งสองข้อไม่ได้เอ่ยถึงคู่รักเพศเดียวกัน เราอ่านว่ากองทุนถามหาใบมอบอำนาจ ไม่ใช่เพศของคู่ แต่ควรถามเจ้าหน้าที่อีกครั้ง

ข้อบังคับของสภาทนายความเขียนว่าถ้าผู้ขอมาเองไม่ได้ เช่น เจ็บป่วยหรือถูกคุมขัง ให้บิดา มารดา ภรรยา บุตร หรือญาติพี่น้องมาติดต่อแทน ข้อบังคับไม่ได้บอกว่าคู่สมรสเพศเดียวกันหรือคู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนอยู่ตรงไหน ข้อเสนอของเราคือโทรถาม 1167 ก่อน และถือใบสำคัญการสมรสหรือหนังสือมอบอำนาจไปด้วย

ฝั่ง สคช. ระเบียบ พ.ศ. 2562 ให้ผู้ที่เดือดร้อนหรือผู้เสียหายเป็นผู้ร้องขอเอง ห้ามร้องขอแทนกัน เว้นแต่กรณีจำเป็นหรือเร่งด่วน ส่วนเมื่ออีกฝ่ายเสียชีวิต หน้าเว็บของ สคช. ยกตัวอย่างงานคุ้มครองสิทธิทางศาลของอัยการว่ามีการร้องขอให้ศาลตั้งผู้จัดการมรดก ใครขอได้ให้ถามสำนักงาน เรื่องสิทธิในมรดกอ่านต่อได้ที่กฎหมายมรดกเกย์ ข้อเท็จจริงและข้อจำกัด

คำถามที่พบบ่อย

รายได้เท่าไรจึงนับว่ายากไร้

เอกสารที่เราเปิดอ่านไม่ได้กำหนดตัวเลขไว้ ระเบียบของสำนักงานอัยการสูงสุดนิยามผู้ยากจนว่าผู้ที่ไม่มีทรัพย์สินหรือรายได้ มีไม่พอจ้างทนายความ หรือจ้างทนายความเองไม่ได้ อินโฟกราฟิกของกองทุนยุติธรรมบอกว่าดูรายได้ ภาระค่าใช้จ่าย และภาระหนี้สิน ส่วนหนังสือรับรองรายได้ กองทุนตอบว่าผู้รับรองเป็นคนที่น่าเชื่อถือหรือผู้นำชุมชน เช่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือนายจ้าง

ไม่ได้อยู่กรุงเทพฯ ต้องเดินทางเข้ามาเองหรือเปล่า

ไม่จำเป็น กองทุนยุติธรรมตอบว่าขอคำปรึกษาและยื่นคำขอได้ที่สำนักงานยุติธรรมจังหวัดที่มีภูมิลำเนา

กองทุนยุติธรรมไม่อนุมัติ ยังมีทางไปต่อไหม

มี กองทุนตอบว่าอุทธรณ์ไม่ได้ แต่ยื่นหนังสือขอให้ทบทวนผลได้ภายใน 30 วันนับแต่ได้รับแจ้ง พร้อมเหตุผลและข้อเท็จจริง

ไม่ถูกใจทนายที่กองทุนจัดให้ ขอเปลี่ยนคนได้ไหม

กองทุนตอบว่าไม่ได้ เว้นแต่ทนายความมีพฤติการณ์ที่อาจทำให้คดีเสียหายหรือผิดสัญญาจ้าง ซึ่งต้องชี้แจงเหตุผลเป็นหนังสือ และการเปลี่ยนเป็นดุลพินิจของผู้พิจารณา

ขอให้ช่วยร่างสัญญาระหว่างเรากับแฟนได้หรือไม่

กองทุนยุติธรรมตอบว่าไม่ช่วยเรื่องนี้ แต่การร่างนิติกรรมสัญญาเป็นหนึ่งในความช่วยเหลือของสภาทนายความสำหรับผู้ยากไร้ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม และ สคช. ช่วยทำนิติกรรมสัญญาให้เฉพาะผู้ยากจน

สรุป

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าต้องทำอะไร เริ่มจากสายด่วนอัยการ 1157 หรือสายด่วนสภาทนายความ 1167 เมื่อเรื่องต้องขึ้นศาลและไม่มีเงินจ้างทนาย ทางเลือกคือทนายความอาสาของสองแห่งนี้กับเงินช่วยเหลือจากกองทุนยุติธรรม ซึ่งดูฐานะของผู้ขอประกอบ ถ้าต้องยื่นเรื่องแทนกันที่กองทุนยุติธรรมให้เตรียมหนังสือมอบอำนาจ เบอร์โทรและเงื่อนไขเป็นของวันที่เราเปิดอ่าน ควรยืนยันอีกครั้ง

ถ้าอยากทบทวนภาพรวมสิทธิของคู่สมรสก่อนไปปรึกษา มีหน้าเรื่องสมรสเท่าเทียมของ Quicky ซึ่งเป็นบริการในเครือเดียวกับเว็บนี้

ปรึกษากฎหมายฟรี คู่รักเกย์ขอทนายได้จากที่ไหน